vraag en antwoord   

> Wat is het verschil tussen burgerpanel en referendum?

Bij een referendum kunnen burgers voor of tegen een voorstel stemmen. Het voorstel voor een maatschappelijk vraagstuk wordt door de politiek geformuleerd. De kwaliteit van de besluitvorming is twijfelachtig: meestal hebben (of nemen) burgers niet de rust en tijd om alle voor- en nadelen van het voorstel te doordenken.

In een burgerpanel is de burger aan zet. Een representatieve groep burgers treft elkaar verschillende keren, verdiept zich in de materie en gaat in gesprek met experts en ervaringsdeskundigen. Op basis daarvan formuleert het panel een voorstel voor het maatschappelijk vraagstuk – een voorstel die op basis van consensus tot stand komt.

> Hoe onderscheidt Burgersturing zich van andere vormen van burgerparticipatie?

Momenteel maken gemeenten en andere maatschappelijke organisaties veel gebruik van inspraakavonden, enquêtes en burgerwerkgroepen om burgers actief te betrekken bij beleidsvorming. Deze vormen van burgerparticipatie kennen een aantal nadelen: de bijeenkomsten hebben vaak een vrijblijvend karakter, en vaak lijkt het alsof de gemeente slechts op zoek is naar draagvlak voor een oplossingsrichting die ze zelf al heeft uitgedacht.

Burgersturing start pas een burgerpanel als de vrager (de maatschappelijk partner die actief op zoek is naar burgerparticipatie) zich committeert aan de uitkomst van het burgerpanel. Zo borgen we dat als burgers ervoor kiezen om hun tijd te investeren in het oplossen van een maatschappelijk vraagstuk, dit wel bestede tijd is. Als burgerpanel weeg je de verschillende belangen die spelen af, en laat je ‘voeden’ door feiten en experts.

> Hoe bindend is de uitkomst van een burgerpanel?

Burgersturing werkt alleen samen met een maatschappelijke partner wanneer deze zich substantieel committeert aan de uitkomst van het burgerpaneltraject. Dit wordt ook vastgelegd in de samenwerkingsovereenkomst.
Om de kans te vergroten dat de maatschappelijk partner het burgerpanelvoorstel integraal overneemt, maakt ook een vertegenwoordiging van de maatschappelijk partner deel uit van het burgerpanel.

> Waarom worden deelnemers aan een burgerpanel geloot?

Om tot een goed afgewogen voorstel te komen is het belangrijk dat de verschillende ervaringen en zienswijzen van burgers aan bod komen. Loting maakt dit mogelijk, omdat het ervoor zorgt dat een goede afspiegeling van burgers deelneemt aan het burgerpanel.
Loting vindt plaats in twee ronden. In de eerste ronde wordt zo breed mogelijk uitgevraagd welke burgers willen deelnemen aan het burgerpanel. Uit de burgers die positief reageren (zelfselectie) wordt in de tweede ronde een representatieve steekproef getrokken op basis van in de samenwerkingsovereenkomst gestelde criteria (loting).

> Kunnen burgers wel tot goede aanbevelingen komen?

> Wat leert wetenschappelijk onderzoek ons over de waarde van burgerpanels?

Burgers zijn om een aantal redenen juist in staat om tot goede aanbevelingen te komen:
  •  Burgers kunnen vrijuit denken: zij zijn niet gebonden aan coalitieakkoorden of moeten een carrière veiligstellen. Burgers denken lange termijn: over hoe ze de wereld voor hun kinderen en kleinkinderen willen achterlaten. 
  • Burgers kunnen als geen ander uit eerste hand vertellen hoe bepaalde maatschappelijke keuzes uitwerken in hun dagelijkse leven
  • Burgers zijn een bron van creativiteit en verfrissende invalshoeken
  • Burgers kunnen in alle rust – en bijgestaan door inhoudelijke experts - het gesprek met elkaar voeren. Ze worden niet opgejaagd door verkiezingsdruk of verguisd in sociale media. Er kan in alle nuance en veiligheid op zoek gegaan worden naar het best mogelijke antwoord.

In Nederland zijn er verschillende kenniscentra die zich verdiepen in burgerparticipatie, zoals TU Delft, Universiteit voor Humanistiek, Movisie, Rathenau Instituut en ProDemos.

Rapporten, literatuur en websites die wij kunnen aanbevelen zijn onder meer: